Wyobraź sobie następującą scenkę. Pracująca studentka Ania przychodzi rano na uczelnię. To dla niej istotne zajęcia, bo właśnie znajomość wykładów będzie kluczem do zaliczenia ustnego egzaminu już za kilka tygodni. Podczas zajęć Ania otwiera laptopa, aby notować, jednocześnie, od czasu do czasu, zagląda na służbowego maila, aby odpisać na wiadomości i być “do przodu” z pracą. Przegląda także oferty linii lotniczych, bo musi w tym tygodniu zaplanować urlop… Wykład mija Ani dużo szybciej i udało jej się załatwić w międzyczasie kilka spraw, ale… jej notatki są podejrzanie krótkie i chaotyczne. Ania postępuje w ten sposób, bo chce wykorzystywać swój czas jak najbardziej efektywnie i multitasking wydaje się dla niej świetnym rozwiązaniem. Czy możemy mieć, co do tego wątpliwości?

Na pewno powątpiewa o tym nauka. Już w 1992 roku, Harold Pashler opublikował badania, stwierdzające, że ludzie nie są zdolni wykonywać dwóch kognitywnych zadań jednocześnie. Kiedy uczestniczysz w spotkaniu, nie jesteś w stanie słuchać i rozumieć dwóch ludzi, mówiących do Ciebie w tym samym momencie. Kiedy koncentrujesz się na mailu, nie odnotowujesz tego, co właśnie wyjaśnia wykładowca. Jeśli wciągnęła Cię gra komputerowa, a Twój współlokator poprosił Cię o coś podczas rozgrywki, to… Lepiej byłoby, żeby kolega powtórzył swoją prośbę, gdy skończysz.

Oczywiście, jako ludzie jesteśmy nieco wielozadaniowi, ale jest to możliwe wyłącznie, gdy jedno z zadań zabiera nam niewiele umysłowej uwagi, bo np. wykonujemy je niemal automatycznie i bez wielkiego wysiłku poznawczego. Możemy zatem spacerować, słuchając audiobooka (ale wtedy nie zawsze dostrzeżesz wiewiórkę) albo rozmawiać z koleżanką, zmywając naczynia (choć i wtedy może zostać tu i tam jakiś tłuszcz).

Poza tymi sytuacjami, multitasking to w zasadzie mit. Nigdy nie realizujemy jednocześnie dwóch umysłowych zadań, to co naprawdę wtedy robimy, to bardzo szybko i często przełączamy się pomiędzy dwoma i więcej zadaniami. I taka praktyka ma na nas zasadniczo negatywny wpływ. Wymieńmy tylko kilka szkód, które grożą studentce Ani z naszej początkowej historii:

★ Pomyłki – w wiedzy Ani są znaczne luki, które wyjdą na jaw podczas egzaminu; jeden z jej mail poszedł nie do tego adresata, co trzeba, a bilety… Cóż, można je było kupić znacznie taniej!

★ Stres – Ania czuje w sobie stałe pobudzenie nerwowe, które można by nazwać niepokojem. Multitasking to często niedostrzegane źródło stresu. Stres pojawia się, kiedy nie możemy sobie poradzić z wymaganiami sytuacji, a wielozadaniowość to zawsze za dużo dla naszej głowy!

★ Produktywność – multitasking nie przynosi lepszych wyników, to czym nas kusi to subiektywne poczucie zabiegania. Ania np. myśli o sobie, że jest bardzo zajętą osobą, jednak – tak naprawdę – wcale nie czerpie ze studiów tyle, ile mogłaby przy bardziej skupionej uwadze. 

★ Wyczerpanie – na koniec dnia, Ania jest zwykle padnięta i rozgorączkowana. Częste przełączenie się miedzy zadaniami, to tak, jakby co 20 metrów schodzić z roweru i wchodzić na inny, i to jadąc pod górkę. Po prostu, nigdy nie możesz się rozkręcić w jednej sprawie, a przy każdej zmianie tematu, umysł potrzebuje kilku minut, aby znowu zanurzyć się w pełnej koncentracji. Ile osób wcale jej nie doświadcza!

★ Uwaga – nawykowy multitasking sprawia, że Ania nie potrafi już dłużej utrzymać uwagi na jednej sprawie. Nawet, kiedy tylko ogląda film, rozgląda się za telefonem, aby w międzyczasie zrobić coś jeszcze. Coraz trudniej jej także przeczytać bez rozproszenia nawet kilka akapitów w podręczniku.

★ Dobrostan – rozkojarzony umysł, to nieszczęśliwy umysł. Ania dostrzega w sobie obniżony nastrój, a zwłaszcza trudno jest jej cieszyć się chwilą obecną, brak jej uważności i satysfakcji z tego, co robi w danym momencie.

Mimo całej tej wiedzy, wciąż nie będzie nam łatwo zrezygnować z mitu multitaskingu. Między innymi, z powodu technologii…